SERVIS DVORA OBRENOVIĆA U MUZEJU PRIMENJENE UMETNOSTI

Kao jedinstveni događaj na stalnoj postavci Muzeja primenjene umetnosti za vreme trajanja manifestacije Muzeji za 10, posetioci će imati ekskluzivnu priliku da vide izložen deo servisa dvora Obrenovića. Ova vrsta porcelana korišćena je za svečane bankete gde je nužno bilo istaći moć dinastije i reprezentativnost dvorske kulture, i bio je obeležen monogramom vladara ili dinastije. Dekoracija servisa iz muzejske zbirke uključuje kraljevsku krunu sa trakom na kojoj se nalazi ispisana deviza dinastije Obrenović na latinskom Tempus et(est) meum jus (Moje vreme je moje pravo).  Proizveden je od finog tankog, belog porcelana, on ima raskošnu ornamentiku od 24 karatnog zlata na kobaltnom grundu.

Servis je poseban, ne samo zbog izuzetne umetničke i kulturne vrednosti, već i sa istorijskog aspekta. Nakon Majskog prevrata 1903. godine glavna linija dinastičkog doma Obrenović je ugašena, a zaostavština Obrenovića je završila na aukcijama. Kao primer politički motivisanog brisanja sećanja, posedovanje nečega što se moglo dovesti u vezu sa bivšom dinastijom je spadalo u nepoželjam model kulturnog ponašanja. Tek fragmenti pozamašnog pokretnog imetka Obrenovića jednim delom su završili na licitaciji u Beču 1905. godine u aukcijskoj kući Doroteum, gde se tada našao i deo servisa sa dvora Obrenovića iz Zbirke keramike, stakla i porcelana MPU.

Porcelanski servis je proizveden u fabrici porcelana Fischer & Mieg (1873-1918) u  Prikenhameru, Čaškoj (Bohemiji) tada deo Austro-ugarske monarhije, u periodu od 1880-1900.  Odlikuje ga luksuzna dekoracija izvedena u vidu floralnih prepleta sa cvetnim detaljima od 24 k pozlate izvedena je na kobalt plavom grundu. Niz dvostrukih traka fino gravirane pozlate koji prati obod tanjira i friza arabeski na belom porcelanu prate osnovu premeta. U  središnjem delu nalazi se kruna od pozlate ispod koje je traka sa devizom dinastije Obrenović na latinskom Tempus et(est) meum jus. Slične dekorativne forme srećemo na servisima koje proizvodi Bečka manufaktura porcelana 60 ih godina 19. veka. Za nadvojvodu Leopolda 1864. godine proizveden je servis sa veoma sličnim modelom dekoracije: upletene floralne zlatne vreže na crvenom grundu i sa grbom. Taj model  dekoracije kasnije je korišćen za mnoge srednjoevropske vladarske odnosno aristokratske kuće, sa manjim ili većim izmenama.

Fabriku porcelana Fischer und Mieg  u Pirkenhameru, u blizini Karlovi Vari, osnovali su 1803. godine Fridrih Holke (Friedrich Holke) i Johan Gotlob List (Johann Gotlob List). Do 1811. godine radila je kao manufaktura Fridriha Holkea, a iste godine novi vlasnici Johan Martin Fišer i Kristofer Rejhenbah preimenovali su je u  fabriku Fišer i Rejhenbah (Fischer & Reichenbach).

Nakon smrti Martina Fišera 1824. godine njegova udovica počela je da vodi posao. Godine 1831. upravljanje fabrikom je preneto na Kristijana, sina Martina Fišera. U vreme njegovog upravljanja fabrika dobija pohvale i nagrade u Beču. Kada se Kristijanova ćerka Vilhelmina 1852. godine udala za Ludviga fon Miga kompanija dobija naziv Fischer & Mieg. Jedan od najvažnijih umetnika u firmi bio je Anri Karije (André Carriére ) koji je od 1868. postao glavni dizajner, a od 1874. on ima svoj atelje u Parizu, u koji  fabrika dosta ulaže. Karije je za Pirkenhamer radio do početka 20. veka. Od 1918. fabrika je uključena u Epig korporaciju , da bi 1945. godine bila nacionalizovana.

Servis za dvor Obrenovića bio  je poručen od čuvene kuće Ernsta Valisa (Ernst Whaliss) iz Beča. Do kasnih 1880-ih, Ernst Valis je postao vodeći bečki trgovac luksuznim porcelanom i keramičkom robom. Od 1863. godine vodio je trgovinu luksuzne keramike u Beču. Ubrzo je postigao međunarodni uspeh opremajući domove aristokratije i evropske elite raskošnim servisima. Brz međunarodni uspeh omogućio mu je da otvori svoje ispostave u velikim evropskim gradovima kao što je London. Mnoge evropske dvorove i kraljevske porodice snadbevao je porcelanom najvišeg kvaliteta. Iz trgovačke sfere 1894. godine, on prelazi u fabrikante, otkupljujući fabriku u Turn-Teplicu, u Bohemiji gde je proizvodio dekorativnu keramiku pod imenom Ernst Vahliss Kunst, Porzellan und Faience Fabrik. Ipak, nije prestao sa trgovinom ekskluzivnog porcelana, tako je i za dvor Obrenovića radio isporuke, ne samo ovog, već i drugih servisa i porudžbina od porcelana koje se čuvaju u Istorijskom muzeju Srbije, Muzeju grada Beograda i Muzeju primenjene umetnosti.

Kao i većina predmeta koji imaju simbole vladavine dinastije Obrenovića, i  ovaj servis je završo na aukciji nakon smene dinastije i ubistva poslednjeg valdara Obrenovića 1903. godine. Dugo je bio deo privatnih kolekcija, pa je i njegov deo koji se danas čuva u Muzeju primenjene umetnosti (14 predmeta) stigao kao poklon privatnog kolekcionara 1990. godine.