VELJKO DESPOTOVIĆ

Izložbu će otvoriti: reditelj Goran Marković

Kustos izložbe i urednik kataloga: Slobodan Jovanović, MPU

Organizator: Muzej primenjene umetnosti

Veljko Despotović (1931-2013) bio je jedan od najznačajnijih jugoslovenskih i srpskih filmskih scenografa. Sarađivao je sa velikanima svetske i domaće filmske umetnosti, ali i autorima čiji su debitantski filmovi bili upotpunjeni njegovim dekorima. Nakon završetka studija na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu, radi kao asistent, a zatim i glavni scenograf na velikom broju jugoslovenskih i filmova međunarodne koprodukcije, kao i na nekoliko desetina projekata za Televiziju Beograd. Prvi deo njegove karijere je prikazan na izložbi „Veljko Despotović – scenografije“, koja je održana u okviru Salona Muzeja primenjene umetnosti 1979. godine. Pored izloženih radova, značajan je i tekst Vlastimira Gavrika u katalogu izložbe, kao jedan od najobuhvatnijih eseja na temu filmske scenografije kod nas. Zato je ovaj tekst doživeo ponovno, skraćeno izdanje u katalogu retrospektivne izložbe Veljka Despotovića.

Retrospektivna izložba „Veljko Despotović – filmske scenografije“ održava se, kao i 1979. godine, u okviru Salona savremene primenjene umetnosti Muzeja primenjene umetnosti u Beogradu. Prikazane su sačuvane Despotovićeve skice, fotografije i tehnički crteži za scenografiju filmova na kojima je radio, kao i digitalni pregled fotografija sa snimanja filmova. Ipak, kao što je napisao Vlastimir Gavrik u katalogu izložbe iz 1979, neophodno je da se odgleda ceo film za koji je Despotović radio scenografiju, da bi se dao sud o značaju ovih scenografskih skica i crteža za uspeh scenografije svakog pojedinog filma. Kao potvrdu kvaliteta njegovih scenografija, Despotović je dobio nekoliko desetina priznanja i nagrada, među kojima su: „Srebrna Arena“ u Puli 1979. godine, „Zlatna Arena“ u Puli 1984., „Zlatna mimoza“ u Herceg Novom 2002, 2003. i 2004. godine, kao i srpska nagrada Fipresci za najbolju scenografiju 2008. godine. Dobitnik je nagrade za životno delo ULUPUDS-a.

Tokom čitave karijere, Veljko Despotović je neumorno istraživao i arhivirao fotografije lokaliteteta, razglednice, istorijske podatke i novinske isečke, običaje, kao i razne rekvizite za filmove koje planira da radi. Na retrospektivnoj izložbi „Veljko Despotović – filmske scenografije“ prikazane su scenografske skice koje su uglavnom nastale do devedesetih godina prošlog veka, kada su produkcioni uslovi bili neizmerno bolji nego danas. Nažalost, neki od njegovih nacrta i projekata nisu upotrebljeni, a neki filmovi nisu ni realizovani, što je pogotovo slučaj sa projektima planiranim tokom devedesetih. Neizmernu zahvalnost za uvid u ovu arhivu dugujemo Gini Despotović, Veljkovoj životnoj saputnici, bez čijeg strpljenja i dobre volje ova izložba ne bi bila moguća, kao i Veljkovom saradniku Željku Antoviću, koji je učestvovao u koncipiranju i realizaciji izložbe.
Slobodan Jovanović
u katalogu izložbe „Veljko Despotović – filmske scenografije“
Muzej primenjene umetnosti, Beograd, 2015.